News

Column | Kunst is een poel van gevoel


‘Le Théâtre des émotions’ heet de expositie die me naar Parijs lokt. ‘Emotie-theater’. Juist. Herinnert eraan dat kunst zich bedient van theatraal vertoon. En dat alle kunst, ook de abstracte, het heeft over wat we zien. Meemaken. Doorstaan. Voelen.

Bij Musée Marmottan Monet pakken ze het educatief aan, met bijschriften die leren dat middeleeuwse kunstenaars niet lieten zien wat er in iemand woelde, maar zich bedienden van symbolen om gevoelens aan te geven. Verdriet? Dan zijn er tranen, of een zakdoek. Maar los van de prominente zakdoek op het Brusselse portret Sainte Madeleine en pleurs (ca. 1525) zie ik toch echt verdriet. Onderdrukt, maar onmiskenbaar, en zo mooi. Liefde? Op huwelijksdubbelportretten hebben man en vrouw liefdesattributen in de hand (zij een bloem, hij een huwelijkscontract), bij neutrale gezichten. Maar dit is realisme. Niks liefde, het zijn gearrangeerde huwelijken. En waar is Breughel eigenlijk, met al zijn uitbundige varieties?

Enfin, niet zeuren, geniet nou maar. In de volgende eeuwen krijgen de geschilderde emoties inderdaad uitbundiger vorm, met een kien oog voor mimiek en physique language. Verdriet blijft favoriet. Liefde en verliefdheid worden nogal eens kitsch. Woede ook. En nu pakt de tentoonstelling expliciete vrolijkheid erbij, met het beroemde juichende schilderij van een jonge vrouw op de schommel van Fragonard.

Element van Fragonards Le Verrou (‘Het Slot’) uit 1777-1778.
Foto Louvre Parijs

Er hangt nóg een schilderij van hem, een kleintje, over een heel andere emotie: geilheid. Het heet Le Verrou (1777). ‘Het Slot’. Dat slot is een grendel, hoog aan de deur. Terwijl een linkermannenarm een vrouw in bedwang houdt, wil een rechter mannenwijsvinger die grendel dicht schuiven. Ook de vrouw probeert het slot te bereiken, haar hand is, kansloos, onderweg. Dit schilderij is een poel van gevoel. Het combineert het geweld van de lust met doodsangst ervoor. Ze ontploffen samen, in die kleine grendel en die reikende vingers.

Ik loop nog even langs de vaste collectie en zie een broos schilderij van Berthe Morisot: En bal. ‘Op het bal’. Morisot schilderde nervositeit: een jonge vrouw in een baljapon, met de vlucht naar voren in elke porie. Van het slagen van zo’n bal hing haar toekomst af (zie daarvoor The Gilded Age, de über-weelderige HBO-serie over de New Yorkse ‘adel’, rond 1900). Dit is totaal emotie-theater, ingetogen en choquerend.


Bekijk ook een fotoreportage van de model die in 2019 de Notre-Dame grotendeels verwoestte

Ik ga op bezoek bij de Notre-Dame, zwaargewond sinds in april 2019 de vlammen uit haar middenschip sloegen en haar eeuwenoude eikenhout in de as legden. Ze emotioneert me, ingezwachteld in steigers, overeind gehouden door stutschijven. Schuttingen vol glamourfoto’s van het group van behandelende restaurateurs houden de moed erin. Desondanks zie ik een comateuze patiënt aan slangen en infusen en technologische mikmak. Mocht ze ontwaken, is ze dan zichzelf nog, of een zombie? Ik loop om haar heen, vroeger gaf ze sjoege, nu niet. En ik verwijt mezelf dat ik haar niet vaker heb bezocht.



Supply hyperlink

Leave a Reply

Your email address will not be published.