News

De pandemie deed de delicatessenwinkel goed – nu de stijgende inflatie nog overleven


Met militaire precisie staan de doorzichtige potten pindakaas langs de wanden van de Bossche winkel opgesteld. Met stukjes stroopwafel en kaneel, knoflook en gebakken ui of, rond de paastijd, een heel paasei. De Pindakaaswinkel is een zogeheten superspeciaalzaak: veel meer dan potten pindakaas verkoopt hij niet, op wat bedrukte T-shirts (‘Pindabaas’) en sokken (‘pindakousen’) na.

Het aanbod magazine wat eentonig en prijzig – een pot kost bijna 7 euro – zijn, de formule werkt, zegt oprichter Michiel Vos. Omzet- en winstcijfers deelt hij niet, maar naar eigen zeggen heeft zijn bedrijf (zo’n 160 medewerkers, 50 fte) „een heel goed jaar” achter de rug. „Ook tijdens de pandemie ging het goed. Ik hoorde vaak van klanten dat zij een grotere focus op lekker eten voor thuis hadden, omdat buiten de deur niks meer kon.”

Vos zegt sinds de oprichting van zijn winkelketen in 2016 jaarlijks winst te maken. Dat doet hij by way of fysieke verkoop in nu 21 eigen winkels en 800 tot 900 delicatessenzaken waar zijn potten in het schap staan, én by way of zijn webshop. Met title de verkopen in de delicatessenzaken en on-line zijn tijdens de pandemie heel goed gegaan, zegt Vos.

Web als supermarkten deden speciaalzaken – bijvoorbeeld delicatessenwinkels, kaasboeren en slagerijen – het tijdens de pandemie goed. In 2020 steeg de omzet van de sector met 6,4 procent, blijkt uit cijfers van kennisplatform Retail Insiders. Ter vergelijking: de omzet van winkels die geen voedsel verkochten, daalde datzelfde jaar met 0,3 procent. Over 2021 heeft het platform nog geen cijfers.

Groeitempo

Voor corona hadden speciaalzaken het moeilijk, zegt Norman Buysse van marktonderzoeker GfK. „Steeds minder mensen gingen naar dat soort winkels, zeker jongeren bleven weg.” Dat kwam onder meer doordat ook supermarkten meer verse producten zijn gaan verkopen, waardoor mensen minder geneigd zijn naar slagerijen of groenteboeren te gaan. „Speciaalzaken konden het groeitempo van supermarkten niet bijhouden”, zegt Buysse. In 2019 groeide de branche iets, maar niet zo exhausting als supermarkten.

Dat speciaalzaken tijdens de lockdowns open mochten blijven – ze kregen het stempel ‘essentieel’ – verklaart natuurlijk een hoop, zegt directeur Patricia Hoogstraaten van brancheorganisatie Vakcentrum. Zeker omdat veel andere sectoren wél dicht gingen.

Web als ondernemer Vos ziet Hoogstraten dat veel mensen geld dat ze tijdens lockdowns niet in kroegen en eating places konden besteden, uitgaven aan luxeproducten voor thuis. „Mensen wilden hun verjaardagen blijven vieren of af en toe wat further’s doen.”


Lees ook dit stuk over de weerslag van de pandemie op de retailsector: Wie nu nog geen webshop heeft, gaat het na corona moeilijk krijgen

Het thuiswerkadvies had volgens Buysse van GfK bovendien een prettig bijeffect voor speciaalzaken. Deze winkels hebben doorgaans beperkte openingstijden en zijn daardoor lastig te bezoeken voor wie van negen tot vijf werkt. „Supermarkten zijn lange tijd heel succesvol geweest met het steeds maar verruimen van hun openingstijden. Nu mensen thuis werkten, konden ze makkelijk even tijdens de lunchpauze langs de kaasboer.”

Uitje

„Speciaalzaken hadden het jaren terug greatest zwaar”, zegt Diane Roerink, oprichter van zuivelketen Zuivelhoeve. „Maar de pandemie maakte consumenten loyaler. ‘Wees loyaal, koop lokaal’ werd ineens een veelgehoorde leus.” Door deze en vergelijkbare kreten om mensen ertoe te bewegen lokale ondernemers te steunen, verruilden klanten supermarkten sneller voor specialisten. „We merkten ook dat naar de speciaalzaak gaan een uitje werd voor mensen, omdat de relaxation van de samenleving dicht was.”

Zuivelhoeve verkoopt onder meer yoghurt in supermarkten en vormt onder eigen naam een van de grootste ketens speciaalzaken in Nederland. Ook Roerink deelt geen financiële cijfers, maar zegt dat omzet en winst „zeer zeker” zijn gegroeid tijdens de pandemie. Volgens de oprichtster zijn de cijfers van haar onderneming vergelijkbaar met die van de relaxation van de branche. Ze ziet zelfs ruimte voor uitbreiding: in de week dat ze met NRC spreekt, opent Roerink de 78ste Zuivelhoeve-speciaalzaak.

Beklijft de coronaboost die speciaalzaken kregen? Buysse van GfK denkt van niet. Hij deed onderzoek naar de omzetcijfers van de branche, uitgesplitst per winkelsoort. Waar alle soorten speciaalzaken in 2020 bij elkaar genomen flink groeiden, tonen de tabellen die hij maakte per 2021 de eerste rode cijfers.

Dagelijks brood

„De groentewinkel was de eerste soort speciaalzaak die ging inleveren. Vervolgens liepen ook kaasboeren, slagerijen en viswinkels terug”, zegt Buysse. „Bakkers blijven het wel nog altijd goed doen, web als openluchtmarkten.” Een eenduidige verklaring heeft de onderzoeker daarvoor niet. „Misschien dat meespeelt dat consumenten luxe vis en vlees weer bij de horeca eten, maar dat brood dagelijks, thuis, wordt geconsumeerd.”

Daarnaast denkt Buysse dat de enorme stijging van de consumentenprijzen sinds afgelopen najaar problematisch kan worden voor speciaalzaken. Nederland kampt met historisch hoge inflatiecijfers – wel 11,2 procent in april. „Boodschappen zijn het afgelopen half jaar zo’n 11 procent duurder geworden, zien wij. Dat is fors. Het is niet ondenkbaar dat consumenten andere keuzes gaan maken en vaker de supermarkten bezoeken, in plaats van speciaalzaken. Dat is een bedreiging voor die winkels.”

Vos van de Pindakaaswinkel is blij dat zijn onderneming de afgelopen jaren goed liep, maar beaamt: „Nú wordt het spannend.” Hij voelt de inflatie heel duidelijk, stelt hij. „Iedere week krijgen we wel een flinke prijsverhoging van onze grondstoffen om onze oren.” Voorheen gebeurde dat eens per jaar, met een verhoging van zo’n 2 of three procent. Tegenwoordig komt er maandelijks tot soms wel 10, 15 procent bij op zijn voornaamste inkoop: pinda’s, glas, metalen deksels, kartonnen dozen. Uiteindelijk zal de prijs van zijn potjes pindakaas omhoog moeten.

„Nu wordt het interessant om te zien: in hoeverre kunnen speciaalzaken wegkomen met prijzen die consumenten niet gewend zijn?”, vraagt Vos zich af. Zelf heeft hij het antwoord niet – de praktische afweging van het verhogen van de prijzen noemt hij een „dun koord” om op te balanceren. „Iedereen weet dat producten duurder worden, maar wij liggen al op een hoger prijspeil dan supermarkten. Waar is de psychologische grens dat mensen afhaken?”



Supply hyperlink

Leave a Reply

Your email address will not be published.

close