News

Wormmaan, een ‘verrassend rijke ideeënroman’, bekroond met Libris Literatuurprijs



Auke Hulst leek dit jaar de gedoodverfde winnaar van de Libris Literatuurprijs. Zijn roman De Mitsukoshi Troostbaby Firm, aangeduid als zijn ‘magnum opus’, kreeg van de zes boeken op de shortlist veruit de meeste aandacht in de media. Maar verrassend genoeg koos de jury voor Wormmaan van Mariken Heitman. Daarmee gaat de prijs van 50.000 euro niet naar de lángste titel, maar naar de kortste.

Op de long- en de shortlist kwam de afgelopen maanden forse kritiek omdat gevestigde namen als Adriaan van Dis, Arnon Grunberg en A. F. Th. van der Heijden waren afgevallen. Maar ook achter de schermen heeft enige strijd gewoed, zo valt op te maken uit het juryrapport. De vakjury, voorgezeten door de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, belandde in een ‘tijdelijke patstelling’. Tussen welke genomineerden de strijd vooral ging, staat er helaas niet bij. Pas na ‘geanimeerde discussies’ lukte het om de ‘taaie knoop’ door te hakken.

Oerversie van de erwt

De jury noemt Wormmaan een ‘verrassend rijke ideeënroman’ en een ‘buitengewoon actueel en tegelijk tijdloos boek’. In de roman maken we kennis met zaadveredelaar Elke, die zich verzet tegen het rolpatroon waar zij als vrouw aan moet voldoen. Ze trekt zich terug op een waddeneiland om op zoek te gaan naar de oerversie van de erwt. Maar al snel krijgt een andere zoektocht de overhand: die naar Elke’s eigen identiteit. Moet zij per se onderdanig lachen naar mannen? Beugelbeha’s dragen? Zich schamen voor haar ‘lesbische wandelschoenen’?

Tussendoor neemt Heitman de lezer negenduizend jaar mee terug in de tijd om te vertellen over het start van de landbouw. Ze schetst een androgyne vrouw Ra, die in een nieuwe nederzetting neerstrijkt. De bewoners zien haar aan voor een man, wat Elke in de huidige tijd ook meemaakt. En er is nog een hyperlink tussen de twee vrouwen: ook Ra houdt zich bezig met erwtenplantjes, waarmee zij tot verbazing van haar tijdgenoten een hongersnood wil bestrijden.

‘Triomf van literaire verbeeldingskracht’

Dat Heitman de landbouw- en de genderrevolutie met elkaar weet te verbinden through een erwt, is volgens de jury een ‘triomf van literaire verbeeldingskracht’. De aardse lyriek in haar natuurbeschrijvingen zou bovendien doen denken aan niemand minder dan Jan Wolkers.

Heitman studeerde biologie en werkte als tuinder in de biologische groenteteelt. Wormmaan oogstte positieve recensies, mét kanttekeningen. Trouw-recensent Yolanda Entius vond de roman ‘helder en gepassioneerd’, maar ‘een beetje cryptisch’ en te zwaar beladen met symboliek. De Volkskrant schreef dat ‘Wormmaan nooit verveelt’, maar ‘iets minder intellectueel krachtvertoon’ was beter geweest. De NRC gebruikte zelfs de time period ‘oeverloos’.

De andere schrijvers die voor de Libris waren genomineerd, waren Nico Dros, Deniz Kuypers, Renée van Marissing, Lisa Weeda en de genoemde Auke Hulst. Vorig jaar received Jeroen Brouwers met zijn roman Cliënt E. Busken.

Lees ook:

In Wormmaan is een bioloog op een Waddeneiland op zoek naar de oererwt

Mariken Heitman schrijft gepassioneerd, maar haar tweede roman is wat cryptisch en vol.



Supply hyperlink

Leave a Reply

Your email address will not be published.

close